'Oscars van de wetenschap' uitgereikt, ook prijs voor Vlaamse wetenschapper

NOS Nieuws•vandaag, 14:20

In Los Angeles was vannacht de uitreiking van de Breakthrough Prizes, de 'Oscars van de wetenschap'. Dit jaar werden er zes prijzen van elk 3 miljoen dollar uitgereikt voor doorbraken in de levenswetenschappen, natuurkunde en wiskunde.

De Vlaamse onderzoeker Rosa Rademakers won de prijs in de categorie levenswetenschappen. Zij ontdekte vijftien jaar geleden dat een specifieke genetische afwijking kan leiden tot zowel de dodelijke spierziekte ALS als een vorm van dementie.

Deze mutatie verklaart ongeveer een derde van de erfelijke vormen van beide ziektes, net als 5 procent van de niet-erfelijke vorm. Door de ontdekking zijn nu genetische testen mogelijk voor families waarin de ziekte voorkomt.

Een collega-wetenschapper van Rademakers deed rond dezelfde periode dezelfde ontdekking: de Iers-Amerikaanse neuroloog Bryan Traynor. Hij en Rademakers delen daarom het prijzengeld.

Weer beter zien

Een andere Breakthrough Prize ging naar Jean Bennett, Katherine A. High en Albert Maguire. Zij kregen de prijs voor een gentherapie waarmee mensen met slechte ogen weer beter kunnen zien.

De gentherapie is een uitkomst voor mensen met Leber congenitale amaurosis (LCA). Bij deze zeldzame erfelijke oogziekte worden mensen op jonge leeftijd vaak al slechtziend of blind.

Met de behandeling Luxturna wordt een nieuw gen aangebracht in de cellen van het netvlies. Daardoor reageert het oog weer beter op licht. In de Verenigde Staten wordt de therapie sinds 2017 toegepast, en inmiddels ook in andere landen.