Mag je met een fatbike rijden als je 10 bent? Politierechter Siegfried Stallaert beantwoordt jouw verkeersvragen | VRT NWS Nieuws

Ligt het vermogen tussen 250 en 1.000 watt, dan spreekt men van een gemotoriseerd rijwiel en moet de bestuurder minstens 16 jaar zijn.

Kan het voertuig met ondersteuning sneller dan 25 kilometer per uur rijden, dan gaat het om een speedpedelec. Ook daarvoor moet je minstens 16 jaar oud zijn en je hebt ook een bromfietsrijbewijs, een nummerplaat, een helm en een verzekering nodig.

Moet je een helm dragen?

Voor speedpedelecs is een helm wel verplicht, voor gewone elektrische fietsen niet. Sinds 1 september is een helm ook verplicht voor steps die sneller dan 20 kilometer per uur kunnen rijden.

Let wel: in de wetgeving staat dat het een helm moet zijn die de slapen en het achterhoofd beschermt. Dat is eigenlijk dezelfde omschrijving als die voor de helm van een speedpedelec. Daaruit mag je afleiden dat een gewone fietshelm niet per definitie volstaat. De helm moet effectief verder over je hoofd en over je achterhoofd komen. Het veiligste is een speedpedelec- of bromfietshelm. Dan mag je met zo'n step de baan op.

"Ik zou liever hebben dat een helm voor alle types voertuigen verplicht wordt", zegt Stallaert. Maar het is aan de politiek om daarover te beslissen.

Sinds 1 september is een helm verplicht voor wie met een elektrische step rijdt.

Waarom is een helm niet overal verplicht?

Volgens Stallaert houdt de overheid vooral rekening met de zogenoemde modal shift, de verschuiving van de auto naar andere vervoersmiddelen. De overheid vreest dat een helmplicht die verschuiving zou afremmen en dus minder mensen zullen kiezen voor bijvoorbeeld de fiets. Maar, zegt Stallaert: "Een spoedarts merkte onlangs op dat men bij de invoering van de gordelplicht ook niet minder met de auto is gaan rijden."

Een 2e reden is dat het huren van deelvoertuigen, zoals deelfietsen en deelsteps, moeilijker wordt als er ook een helm bij moet. Je moet dan op voorhand weten dat je zo'n deelvoertuig zal gebruiken die dag en je helm meenemen is niet zo handig.

"In elk geval, als je het bekijkt vanuit het oogpunt van de veiligheid, zou je een helm beter verplichten", zegt de politierechter.

Waarom geen nummerplaat voor alle types fietsen?

Stel dat je wordt aangereden door een fatbike en die bestuurder vlucht weg. Dan heb je helemaal niets in handen, want je weet niet wie het is geweest. Een nummerplaat zou volgens Stallaert dan een goede piste zijn, maar ook daar vreest de overheid de modal shift naar alternatieve vervoersmiddelen te belemmeren.

Wat wel een beetje hoopgevend is voor de identificatie: in de meeste stadskernen hangen tegenwoordig zoveel camera's dat een fiets soms kan worden opgespoord op basis van een beschrijving of specifieke kenmerken. Bijvoorbeeld wanneer er iets bijzonders aan de fiets te zien was. "We zien wel dat dat vrij vaak resultaat geeft", aldus Stallaert.

Waar mag je met een fatbike of speedpedelec rijden?

Waar je met welk voertuig mag rijden, hangt telkens af van de technische kenmerken. Een speedpedelec mag binnen de bebouwde kom enkel op fietspaden die aangeduid zijn met een bord D7 (blauw bord met fiets: verplicht fietspad) of D9 (blauw bord met fietser en voetganger naast elkaar: gedeeld pad voor voetgangers en fietsers).

Een speedpedelec mag op een jaagpad rijden. Dat is alleen toegelaten als een signalisatiebord aangeeft dat er speedpedelecs mogen rijden. De maximale toegelaten snelheid op het jaagpad is 30 kilometer per uur. Ook voor speedpedelecs.

Met een fatbike mag je op het fietspad en op het jaagpad rijden, maar alleen als die voldoet aan de wettelijke regels van een normale elektrische fiets.

Op voetpaden mag je sowieso niet rijden met geen enkel type fiets, behalve buiten de bebouwde kom. Je moet dan wel rechts in je rijrichting rijden en rekening houden met de voetgangers die zich daar op dat moment bevinden.

Kinderen onder de 10 jaar mogen wél altijd met hun fiets op het voetpad rijden.

Met een (legale) fatbike mag je op het fietspad rijden.

Mag je met je speedpedelec tussen het verkeer op straat rijden?

Veel mensen weten niet dat dat is toegelaten, maar toch is dat zo. "Het probleem met een speedpedelec is natuurlijk dat je ergens tussen 2 categorieën van voertuigen schippert, met een maximale ondersteunde snelheid van 25 tot 45 kilometer per uur. Je rijdt eigenlijk te traag voor het gewone verkeer en anderzijds te snel voor de fietsers. Ik kan dus wel begrijpen dat dat ergernis opwekt", zegt Stallaert.

Een bijkomend probleem is dat je als weggebruiker niet altijd meteen doorhebt dat iemand op een speedpedelec rijdt. Je ziet iemand fietsen, maar je hebt niet altijd direct door dat de snelheid die hij kan halen aanzienlijk hoger ligt dan die van een gewone fietser, die maximaal 25 kilometer per uur rijdt.

Mogen speedpedelecs fietsers inhalen in een fietszone?

Bromfietsers mogen geen fietsers inhalen in een fietszone. Een speedpedelec mag dat wel, op voorwaarde dat hij niet sneller dan 30 kilometer per uur rijdt.

Mag je als fietser rechts inhalen?

Rechts inhalen is voor fietsers en speedpedelecs in principe verboden. Er zijn enkele uitzonderingen, bijvoorbeeld wanneer het voertuig voor hen heeft aangegeven dat het linksaf wil slaan, of wanneer het overige verkeer stilstaat. Dan mag je trouwens ook links inhalen, op voorwaarde dat je geen voertuigen op het andere rijvak hindert.

En als de fietser op een fietspad rijdt, mag hij ook rechts inhalen. Dan rijdt hij eigenlijk buiten de rijbaan, want het fietspad maakt geen deel uit van de rijbaan.

Vanaf welke leeftijd mag je met een e-step rijden?

In België is een step een voertuig dat door zijn constructie maximaal 25 kilometer per uur mag halen. Je moet minstens 16 jaar zijn om ermee te mogen rijden. Als die step sneller dan 20 kilometer per uur rijdt, moet de persoon die ermee rijdt vanaf 1 september ook een helm dragen.

In België wordt trouwens nagedacht over een inschrijvingsplicht voor zulke steps. "In Nederland bestaat die bijvoorbeeld al", zegt Stallaert. "Afhankelijk van het land waar je naartoe gaat, kunnen er dus andere regels gelden."

Wanneer wordt een step als een bromfiets gezien?

Dat is afhankelijk van de hoogte van het zadel. Als dat zadel 54 centimeter of hoger is en het gaat om een step met 2 wielen, wordt die beschouwd als een bromfiets.

Er is eigenlijk nergens een definitie die zegt hoe een bromfiets eruit moet zien. Het algemene principe is: 2 wielen, een zadel en de mogelijkheid om een bepaalde snelheid te halen.

Wie heeft voorrang op het fietspad?

Het hangt er een beetje van af over welk type fietspad het gaat. Als het een fietspad is in de strikte zin, dat enkel en alleen voor fietsers bedoeld is, mogen voetgangers daar in bepaalde omstandigheden gebruik van maken. Dan zijn het de voetgangers die voorrang moeten verlenen aan de fietsers.

Als het gaat om een gecombineerd fietspad, aangeduid met een bord D10 - dat is een bord met een fietser en een voetganger boven elkaar - is er eigenlijk geen specifieke voorrangsregeling. Dan moeten ze op elkaar letten.

Vragen over auto's

Hoeveel afstand moet een auto houden als hij een fietser inhaalt?

In de wegcode is een minimumafstand voorzien die verschilt binnen en buiten de bebouwde kom: 1 meter binnen de bebouwde kom en 1,5 meter zijdelingse afstand buiten de bebouwde kom.

Als die ruimte er niet is, is vertragen aangewezen.

Mag je in de auto je radio via het scherm bedienen?

In je auto mag je geen gsm of andere elektronische toestellen gebruiken. Dat is een zware overtreding. Maar in veel nieuwe auto's heb je nu een groot scherm waarmee je zowat alles in je auto bedient.

"Dat is geen vrijgeleide om zomaar van alles op dat scherm te zitten doen", zegt Stallaert. In wezen is er een bepaling in de wegcode die zegt dat je strafbaar bent wanneer je niet meer in staat bent om alle rijbewegingen uit te voeren. Als je onvoldoende aandacht hebt voor het verkeer, ben je dus ook strafbaar. En dat is, net zoals je gsm gebruiken achter het stuur, een overtreding van de 3e graad.

Onder andere Tesla heeft een groot scherm in het midden van de auto.

Is op het middenvak blijven rijden strafbaar?

Wie onnodig op het middenvak blijft rijden terwijl de rechterrijstrook vrij is, is verplicht die rechterrijstrook in te nemen. Maar je mag zo iemand niet langs rechts inhalen, dat is altijd strafbaar.

Algemene vragen

Volstaat onze verkeersinfrastructuur nog wel voor al die verschillende types voertuigen?

"Het eerste waar het natuurlijk over gaat, is degene die achter het stuur van een voertuig zit", aldus de politierechter. "Dat is degene die, wanneer de infrastructuur in gebreke blijft, zelf het verstand zou moeten hebben om dat te compenseren."

Maar het is natuurlijk een feit dat we in een dichtbebouwd land zitten, met veel lintbebouwing. Dat maakt het niet altijd eenvoudig om op een veilige manier allemaal tegelijk de baan op te kunnen. "Het eenvoudige systeem zou dit moeten zijn: laten we allemaal een beetje rekening houden met elkaar."

Is de pakkans in het verkeer te laag?

Volgens Stallaert heeft de federale politie in de eerste helft van 2025 meer dan 5 miljoen verkeers-pv's opgesteld. Toch blijft de pakkans volgens hem beperkt, onder meer door een tekort aan personeel om overal controles uit te voeren.

Wat heeft u als politierechter geleerd over het menselijk gedrag?

"Het belangrijkste dat ik geleerd heb, is enerzijds: 'Shit happens', hoe raar dat ook mag klinken. Anderzijds komen we mensen uit alle lagen van de bevolking tegen. Het is dus niet zo dat bepaald gedrag voorbehouden is aan één sociale laag", zegt Stallaert.

"De algemene teneur is wel dat het soms heel moeilijk is om menselijk gedrag om te buigen en bepaalde gewoontes af te leren. We zien bijvoorbeeld dat het bijzonder moeilijk is om mensen ervan te overtuigen hun gsm weg te leggen en er niet aan te komen wanneer ze aan het rijden zijn."

Alcohol en drugs zijn een 2e fenomeen. "Ook dat is zeer moeilijk te bannen", klinkt het. "In het algemeen — en dat is een bedenking die ik statistisch gezien uit mijn dossiers kan opmaken — zijn er veel mensen met ernstige strafregisters bij wie je altijd een link ziet met alcohol of drugs. Dat gaat om een of andere reden heel vaak samen: zich moeilijk aan regels kunnen houden en tegelijk een problematiek die op de achtergrond blijft smeulen."

Een ongeluk is bijzonder snel gebeurd, ook als je voorzichtig bent, weet Stallaert. "Neem dus alstublieft geen bijkomende risico's waardoor je extra gevaar creëert."

Siegfried Stallaert is politierechter in Aalst. Hij werkte mee aan onze podcast Onder Ons Crimi.